دانستی های درباره سرطان روده بزرگ

منطقه ۱۴،  3970806006

سرطان روده بزرگ

میزان بروز سرطان در سال 2012 میلادی 14 میلیون نفر بود که تا سال 2030به 25 میلیون نفر خواهد رسید .و همچنین عدد مرگ ومیر از 8 میلیون نفر در همین مدت به 13 میلیون نفر می رسد که 70%در کشورهای در حال توسعه رخ می دهد.در ایران بیش از نود هزار نفر مبتلا به سرطان می شوند که این عدد تا سال 2030(1409شمسی)به 160هزار نفر می رسد .بروز سرطان روده بزرگ یک فرایند چند مرحله ای است و در اثر مجموعه تغییرات بروز می کند .که از غشاء یا اپی تلیوم طبیعی داخل روده شروع شده و به سمت تکثیر غیر طبیعی می رود .
در مرحله بعدی زواید قارچ مانند به نام پولیپ اتفاق می افتد و سر انجام بد خیمی بروز می کند . مهمترین دلایل براي افزایش بروز سرطان در ایران وجهان عبارتند از:

 افزایش امید به زندگی و تعداد سالمندان چرا که بروز سرطان با افزایش سن، افزایش مییابد

  • تغییر در شیوه زندگی مانند افزایش مصرف دخانیات، غذاهاي چرب و پرکالري و کم تحرکی
  • عوامل محیطی مانند افزایش مصرف سوختهاي فسیلی اصول خود مراقبتی براي پیشگیري و تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ

 براي آموزش خود مراقبتی به افراد شرکت کننده در برنامه هاي پیشگیري و تشخیص زودهنگام سرطان ها دو اصل مهم باید آموزش داده شود:

  1. راه هاي پیشگیري از سرطان

به طور کلی باید به افراد آموزش داده شود که سرطان بر خلاف تصور عام، یک بیماري قابل پیشگیري است به طوري که بیش از 40 درصد سرطان ها قابل پیشگیري اند.

براي پیشگیري از سرطان روده بزرگ باید بدانیم که علل ایجاد کننده سرطان و راه هاي دوري کردن از آن کدامند همچنین چه عواملی اثر محافظتی در برابر این سرطان دارند.

2 .   علایم هشدار دهنده سرطان

با شناخت علایم هشداردهنده سرطان روده بزرگ و مراجعه به موقع به خانه ها و پایگاه هاي بهداشتی می توان ضایعات پیش سرطانی را پیش از تبدیل شدن به سرطان، زودتر تشخیص داد

عوامل خطر سرطان روده بزرگ و پیشگیري از آن

عوامل خطر سرطان روده بزرگ را میتوان به دو دسته غیرقابل اصلاح و قابل اصلاح تقسیم کرد

عوامل غیرقابل اصلاح عبارتند از:

  • افزایش سن
  • بیماری التهابی روده بزرگ
  • سابقه خانوادگی پولیپ یا سرطان روده بزرگ

اما نزدیک به دو سوم افرادي که به سرطان روده بزرگ می شوند، هیچ سابقه خانوادگی ندارند و بسیاري از آنها عوامل خطري دارند که میتوان اصلاح کرد.

عوامل خطر قابل اصلاح مرتبط با شیوه زندگی

  • فعالیت بدنی ناکافی
  • افزایش وزن: چاقی، به ویژه چاقی دور شکم، یک عامل خطر براي سرطان روده بزرگ محسوب میشود
  • الکل: حتی اگر روزانه یک بار الکل مصرف شود، خطر سرطان روده بزرگ افزایش مییابد و هر چه میزان مصرف بیشتر شود، خطر سرطان روده نیز بیشتر میشود
  • عوامل خطر قابل اصلاح مرتبط با شیوه زندگی
  • دخانیات: مواد سرطان زاي زیادي در دود سیگار وجود دارند که ممکن است روده بزرگ را از طریق سیستم گردش خون تحت تاثیر قرار دهند و منجر به جهشهاي سلولی شوند. از زمان شروع مصرف سیگار تا پدیدار شدن افزایش خطر سرطان روده بزرگ، ممکن است سالها طول بکشد
  • گوشت قرمز

مصرف کم میوه و سبزیجات: سبزیجات نه تنها به محافظت در برابر سرطان کمک میکنند، بلکه خطر دیگر بیماریهاي مزمن را نیز کاهش میدهند از جمله بیماري هاي قلبی و سکته مغزي. سبزیجاتی مثل کلم بروکلی و گل کلم، اسفناج و کرفس داراي ترکیباتی ازجمله آنتی اکسیدان، اسید فولیک و فیبر هستند که میتواند خطر سرطان را کاهش دهد

علایم پولیپ و سرطان روده بزرگ و تشخیص زودهنگام آنها

دومین اصل خود مراقبتی، شناخت علایم مشکوك سرطان روده بزرگ و توجه به آنهاست. به هر حال عده اي در طی زندگی دچار سرطان روده بزرگ می شوند از آنجایی که ضایعه پیش سرطانی به نام پولیپ، قبل از بروز سرطان در روده رشد می کند می توان با شناسایی علایم مشکوك پولیپ و یا حتی سرطان در مراحل اولیه، جلوي بروز این بیماري را گرفت و آن را درمان کرد .

پس لازم است در مورد علایم هشدار دهنده بروز سرطان روده بزرگ و نحوه برخورد و اقدامات اولیه در صورت بروز علایم به بیمار و اطرافیان وي آموزش هاي لازم داده شود.

علایم پولیپ و سرطان روده بزرگ و تشخیص زودهنگام آنها

مهم ترین علایم مشکوك سرطان روده بزرگ عبارتند از:

خونریزي دستگاه گوارش تحتانی در طی یک ماه اخیر

یبوست در طی یک ماه اخیر بایا بدون اسهال، درد شکم و احساس پر بودن مقعد پس از اجابت مزاج

منظور از اسهال، افزایش در تعداد دفعات مدفوع است که در طی یک ماه اخیر ایجاد شده است که ممکن است به تنهایی یا به صورت متناوب با یبوست باشد.

کاهش بیش از ده درصد وزن بدن در طی شش ماه همراه با یکی از علایم فوق

 شیوه های تشخیص زودهنگام و غربالگری سرطان روده بزرگ 1-آزمایش خون مخفی در مدفوع به روش ایمونولوژیک

2-کولونوسکوپی

برنامه تشخیص زودهنگام و غربالگري سرطان روده بزرگ در ایران: سطح یک

در این برنامه، هدف شناسایی و ثبت بیماران مشکوك یا مبتلا به سرطان یا ضایعات پیش بدخیم روده بزرگ و سپس ارائه خدمات مناسب در سطوح مختلف شبکه بهداشتی درمانی و ساماندهی درمان و مراقبت بیماران است. مشخصات تمامی افراد 50 تا 69 سال که براي ارزیابی فراخوان شده اند را در فرم ارزیابی اولیه ثبت کنید. در صورتی که سن فردي زیر 50 یا بالاي 69 سال باشد یا در هر سنی اما در فواصل بین معاینات معمول و به دلیل مشکلات گوارشی مراجعه کند، مشخصات او را نیز ثبت براساس دستورالعمل زیر

بررسی کنید:

ارزیابی خونریزي دستگاه گوارش تحتانی در طی یک ماه اخیر

  • یبوست در طی یک ماه اخیر بایا بدون اسهال، درد شکم و احساس پر بودن مقعد پس از اجابت مزاج
  • منظور از یبوست، سختی و کاهش تعداد دفعات دفع مدفوع و یا دفع مدفوع خشک است که در طی یک ماه اخیر ایجاد شده باشد. ممکن است بیمار احساس پر بودن مقعد پس از اجابت مزاج را نیز ذکر کند.
  • منظور از اسهال، افزایش در تعداد دفعات مدفوع است که در طی یک ماه اخیر ایجاد شده است که ممکن است به تنهایی یا به صورت متناوب با یبوست باشد.
  • کاهش بیش از ده درصد وزن بدن در طی شش ماه همراه با یکی از علایم فوق

تصمیم گیري و اقدام

در صورتی که پاسخ هر یک از موارد بالا یا تست خون مخفی در مدفوع مثبت بود به پزشک ارجاع داده شود

در صورتی که همه موارد و نتیجه تست منفی باشد، توصیه می شود پس از دو سال جهت ارزیابی مجدد مراجعه کند.

در همه موارد اصول خودمراقبتی به فرد آموزش داده می شود.

پیگیري و مراقبت بیماران

افرادي که به پزشک ارجاع و ارزیابی هاي کامل تري می شوند براي پیگیري هاي دوره اي باید مطابق شرایط به صورت دوره اي ارزیابی شوند.

اگر تست منفی بود، زمان فراخوان بعدي دو سال بعدانجام می شود

برنامه تشخیص زودهنگام و غربالگري سرطان روده بزرگ در ایران: سطح دو

افرادي که به هر دلیل به سطح دو ارجاع میشوند، تحت ارزیابیهاي کامل تر از جمله ترسیم شجره نامه براي افرادداراي سابقه خانوادگی،ویزیت متخصص وانجام کولونوسکوپی قرار میگیرند.

چه کسانی از سطح یک به سطح دو ارجاع میشوند؟

  • افرادي که داراي علایم مشکوك سرطان روده بزرگ هستند و در ارزیابیهاي اولیه در سطح یک مشکوك تشخیص داده شده اند
  • افرادي که سابقه شخصی پولیپ، سرطان یا بیماري التهابی روده بزرگ دارند.
  • افرادي که سابقه خانوادگی سرطان یا پولیپ روده بزرگ دارند.